20 сая засаа + 20 сая атга будаа + 20 сая боодол "Данмайнажүг"

Мөнх тэнгэрийн дор мянга мянган хавар жил жилд дэлгэрэхэд Бөртэ чонын удамт бидний монголчуудын зарим нь гоо марал буга, түүний төрөл садан - бор гөрөөс, хар сүүлт, бөхөн, цагаан зээрийн халуун цус ууж витаминжин эмийн бус эмчилгээнд хамрагддаг ямар ч үр дүнгүй гаж уламжлал тогтсоор удлаа. Харин сүүлийн жилүүдэд бага малын засаа идэж аминдэм авдаг моод дэлгэрлээ.

Ойрмогхон улсын аварга, арслан, гарди ахалсан бөхчүүдийн баг шүдлэн үрээ, бярууны засаа идэхээр Улаанбаатараас гарч хөдөөг зорьж байна. Улсын наадамд сайн барилдах бэлтгэл хангахад нэмэгдэл бүтээгдэхүүний цэвэр уураг халбагадсанаас засааны түүхий уургийг хоол боловсруулах эрхтэндээ тушаавал бяр нэмэгдэнэ гэсэн гэнэн ойлголттой тэдгээр бөх цолныхоо эрэмбээр нэг суурин дээр 18, 16, 14, 12, 10, 8, 6, 4, 2 гэсэн тэгш тоогоор засаа иддэг аж. Идэх засааны тоо тэгш байдаг нь чанасан толгойны нүдийг хосоор бус нэгийг нь буюу сондгой тоогоор идвэл мэлмийд халтай гэсэн эцэг өвгөдийн цээрлэх ёс заншилтай жишиж тогтоосон эерэг дэг жаяг юм билээ. Энд бас эр амьтан бүрт хоёр засааг Бурхан багшаас үржихүйн хэрэглүүр болгон хуваарилсан гэдгийг санахад илүүдэхгүй. Нөгөөтэйгүүр малын хос эрхтэнг хоёуланг нь нэг бөх хүмүүн зооглох учиртай гэж ч тайлбарлаж болно.

Малын засаа идэх “хөдөлгөөн” нь нөгөө марал бугын удмынхныг егүүтгэж байж халуун цус уудаг заншлаас ан амьтан хамгаалах, нүгэл болох талаасаа 100 хувь эерэг юм. Монголчуудын уламжлалт мал аж ахуйн дүрмээр хаврын улиралд адуунаас шүдлэн үрээ, үхрээс бярууг засдаг. Энэ хавар гэхэд 2017 онд гарсан эр унага, өнөөдрийн 220 мянган шүдлэн үрээний 440 мянга, 2018 оны эр тугал, одоогийн 600 мянган бярууны 1.2 сая, нийт 1640000 засааны нөөц бүрджээ. Дашрамд сонирхуулахад, манай малчид жил тутам дунджаар унага, тугал, ботго, хурга, ишиг нийт 20 сая төл бойжуулдаг. Дунджаар үүний тал нь эр. Тус бүр нь хос засаатай тул хоёроор буцааж үржүүлэхэд 20 сая гэсэн тоо гарна. Монгол Улсын хүн ам өнөөдөр 3,239 сая. 20 сая ширхэг засааг бүх хүндээ хуваахаар нэг иргэнд ойролцоогоор зургаан засаа ногдож байна. Тэгэхээр хүн бүр жилд ийм тооны бага малын засаа идэж, цэвэр экологийн эрхтэнээр уурагжих боломжтой гэсэн үг. Энэ бол манай улсын нийт иргэнд хамаатай статистик.

 

Ер нь бага малын засааг бөхчүүд шиг түүхийгээр нь нэг сууринд олныг идэх нь ачтай тустай гэсэн заавар зөвлөгөө хаана ч байхгүй. Харин Завхан аймгийн Яруугийн хүрээний алдартай оточ маарамба нар бага малын засааг хүмүүний тамир тэнхээг сайжруулах /одоогийнхоор бол допинг уу ?/ зориулалтаар идүүлэхдээ түүхийгээр нь бус доорх аргаар боловсруулж бэлтгэдэг байжээ. Үүнд, “Шувууны мах чанаж шөл гаргана. Чанасан махаа тогооноос гаргаж тунгалаг шөлөнд нь бага малын засааг атга будаатай /цагаан будаанаас бусад/ хамт хийж зөөлөн галаар нуугиулан буцалгана. Засааг ялз болгосны дараа дээр нь нэмж “тунгалгийг оронд нь шингээгч” хэмээх нэг тун “Данмайнайжүг” эм хийж иднэ. Орой унтахын өмнө орондоо орсон даруй өдөр дараалан идэж хэрэглэх нь хүүхэд багачууд, хөгшин залуу гэж ялгаа нь үгүй хүмүүн бүрт тустай. Хэдэн өдөр дараалан хэрэглэх нь бүр өгөөжтэй” гэсэн заавартай. Бөхчүүд төдийгүй та бид бүгдээрээ энэхүү “ном заавраар” бага малын засаа идвэл яасан юм бэ...Шувууны мах хэрэгтэй гэвэл хүнсний зах, дэлгүүрийн лангуугаар дүүрэн тахианы мөч байж байна. “Данмайнайжүг” эм нь болохоор уламжлалт анагаах ухааны эмийн санд боодол боодлоороо байгаа.

 

 

Б.Ерэнтэй

Эх сурвалж: "Монголын үнэн" сонин

2019.04.18

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд deed.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 11321287 утсаар хүлээн авна.
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй

Хүнээ мартсан төр

...

Дэлгэрэнгүй » 2019.05.21

Дэлхий дахинаа авлигатай хийх тэмцлээр сонин сайхан юутай байна вэ?

...

Дэлгэрэнгүй » 2019.05.21

Гачуурт Арцатын аманд 153 өрх айлыг цахилгаанаар хангаж улсын комисст хүлээлгэн өгчээ

...

Дэлгэрэнгүй » 2019.05.21

Зөв тусгал: Бидний төсөөлснөөс ч илүү хөгжих боломж хүүхдэд бий

...

Дэлгэрэнгүй » 2019.05.21

Г.Наранбаатар: Хүүхэд насандаа сэтгэл зүйн гэмтэл авсан хүмүүс сэтгэл зүйн зөвлөгөө авахаар их ирдэг

...

Дэлгэрэнгүй » 2019.05.21

Монголын эдийн засаг гадны нөлөөнд эмзэг хэвээр байна гэж АХБ дүгнэжээ

...

Дэлгэрэнгүй » 2019.05.21

Селена Гоме Билл Мюррей нар гэрлэх үү

...

Дэлгэрэнгүй » 2019.05.21

Хятадын буцалтгүй тусламжаар 1008 айлын орон сууц барина

...

Дэлгэрэнгүй » 2019.05.21

ОХУ-д мал, мах экспортолж, өвс тэжээл худалдаж авна

...

Дэлгэрэнгүй » 2017.08.23

Хаврын тариалалт 60.1 хувьтай үргэлжилж байна

...

Дэлгэрэнгүй » 2016.05.25

Шатахууны хомсдол өргөн хэрэглээний бүтээгдэхүүний үнэд шууд нөлөөлжээ

...

Дэлгэрэнгүй » 2018.01.31

Ц.Түвшинжаргал: Картгүй бол 700 төгрөгөөр зорчино

...

Дэлгэрэнгүй » 2015.11.24

Бүх Хятадын малын ерөнхий эмч Ван Жыцайг хүлээн авч уулзлаа

...

Дэлгэрэнгүй » 2016.10.13

Авто хувьсалын хамгийн том шоу болно

...

Дэлгэрэнгүй » 2017.10.13

“Хоггүй хороо - Хоггүй гудамж” болзолт уралдааныг дүгнэлээ

...

Дэлгэрэнгүй » 2015.10.28

Орон нутгийн замд анхаарал болгоомжтой зорчихыг сэрэмжлүүлж байна

...

Дэлгэрэнгүй » 2017.03.02

Криптовалют буюу пирамид тогтолцооны замаар хууран мэхэлж байгааг анхааруулж байна

...

Дэлгэрэнгүй » 2017.10.26

Эрүүл мэндийн сайдыг АН-аас томилбол яасан юм бэ?

...

Дэлгэрэнгүй » 2016.04.07

IT PARK, ICT GROUP хамтран өндөр технологийн бүтээлч төслүүд хэрэгжүүлнэ

...

Дэлгэрэнгүй » 2018.04.06

Улаанбаатар хоёр дахь хонгор болох уу?

...

Дэлгэрэнгүй » 2016.10.17

Д.Эрдэнэбатын тушаалаар ЖДҮ сангаас гарсан 7.5 тэрбум төгрөг сонгуульд зарцуулагдсан уу

...

Дэлгэрэнгүй » 2018.10.29

G-TIME сүлжээг шалгахыг Ерөнхий прокуророос шаарджээ

...

Дэлгэрэнгүй » 2017.02.17

Зарим автозамыг түр хаана

...

Дэлгэрэнгүй » 2015.08.21

Манай улсад элэгний хүнд хэлбэрийн хорт хавдарыг эмчлэх төв нээгдэнэ

...

Дэлгэрэнгүй » 2017.04.04