З.Энхболд: Өнөөдрөөс яг нэг жилийн өмнө монгол улсын эрх ашигт нийцээгүй таван толгойн гэрээг зогсоосон

УИХ-ын 2016 оны Хаврын “отгон” чуулган нээлтээ хийх үеэр УИХ-ын дарга Таван толгойн гэрээний асуудлаар өөрийн байр суурийг дахин илэрхийлэв. Тэрээр өнөөдрөөс яг нэг жилийн өмнө Таван толгойн гэрээг хийх гэж оролдсон сайдуудыг огцруулах болно гэдгээ хатуу мэдэгдэж байсан.

 

Тэгвэл нэг жилийн дараа тэрээр энэхүү байр сууриндаа бүр ч хатуу зогсож, ордыг үр ашигтай ашиглах шинэ хувилбаруудыг дэвшүүллээ. Таван толгойн ордын коксжих нүүрсийг шууд экспортлож, үлдсэн чулуун нүүрсийг байгалийн хий болон хувиргаж Улаанбаатарыг утаагүй түлшээр хангах болон хуванцар эдлэлийн үндсэн түүхий эд болгон Япон болон бусад зах зээлд экспортлох зэрэг бодит, төлөвлөгөөтэй саналуудыг хэлж байлаа. Тиймээс уг асуудлаар УИХ-ын дарга З.Энхболдтой цөөн хором ярилцлаа.

 

-2012-2016 оны Улсын Их Хурлын хамгийн сүүлчийн ээлжит чуулган өчигдөр нээлтээ хийлээ. Хаврын ээлжит чуулганаар хэлэлцэх гол асуудлууд юу байх вэ

 

- Улсын Их Хурлын 2016 оны хаврын ээлжит чуулган энэ Улсын Их Хурлын бүрэн эрхийн сүүлчийн чуулган гэдгээрээ онцлогтой. Энэ удаагийн чуулганаар “Монгол Улсын эдийн засаг, нийгмийг 2015 онд хөгжүүлэх үндсэн чиглэлийн биелэлтийн тухай”, “Монгол Улсын эдийн засаг, нийгмийг 2017 онд хөгжүүлэх үндсэн чиглэл батлах тухай Монгол Улсын Их Хурлын тогтоолын төсөл”, “Монгол Улсын 2017 оны төсвийн хүрээний мэдэгдэл”, “2018-2019 оны төсвийн төсөөллийн тухай” хуулийн төсөл, Монгол Улсын 2015 оны төсвийн гүйцэтгэл батлах тухай” УИХ-ын тогтоолын төсөл, “Засгийн газрын 2015 оны санхүүгийн нэгдсэн тайлан”, “Улсын Их Хурлын болон аймаг, нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын ээлжит сонгуулийг товлон зарлах тухай” Монгол Улсын Их Хурлын тогтоолын төсөл, “Улсын Их Хурлын болон аймаг, нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн хурлын ээлжит сонгуулийн зардлын хэмжээ батлах тухай” Монгол Улсын Их Хурлын тогтоолын төсөл, “Авлигатай тэмцэх, хариуцлага, шударга ёсыг бэхжүүлэх үндэсний хөтөлбөрийг батлах тухай” Монгол Улсын Их Хурлын тогтоолын төсөл, Гэр бүлийн тухай хуулийн төсөл; Гэр бүлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл, Төрийн шагналын тухай хуулийн төсөл, “Худалдааны тухай” хуулийн төсөл,“Нийтийн сонсголыг зохион байгуулах журам батлах” Монгол Улсын Их Хурлын тогтоолын төсөл болон бусад хууль тогтоолын төслүүдээс гадна өмнөх чуулганы төгсгөлд баталсан хаврын чуулганаар хэлэлцэх асуудлууд бүгдээрээ, мөн хэлэлцүүлэгт байгаа бусад бүх асуудлууд үргэлжлүүлэн хэлэлцэгдэнэ.

 

 

-Цөмийн энергийг ашиглах хамгаалах, цөмийн аюулаас сэргийлэх чиглэлийн олон улсын конвенцид нэгдэхийн тулд ээлжит бус чуулган зарласан. Гэвч энэ талаар МАН-ынхан ямар ч мэдээлэлгүй байгаа гэдгээ хэлж байсан. Уг конвенцид нэгдээд орчих юм бол манай улсад ураны хаягдал булшлах юм уу?

 

-Иймэрхүү буруу ойлголтыг зориудаар тараагаад байгаа юм. Нэгдүгээрт, энэ бол шинэ зүйл биш. Жил гаруйн өмнө УИХ-ын Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хорооноос Засгийн газарт тогтоол гаргаж хүргүүлсэн байдаг. Эдгээр конвенцийн нэрийг дурдаад үүнд орох нь зүйтэй, ажлаа эхэлье гэсэн. Цөмийн аюулгүй байдал гэдэг бол нэг улсын хэмжээнд яригддаг асуудал биш болоод удаж байгаа. Нэг харахад зэвсэг, нэг харахад цахилгаан станцын түлш болдог олон улсын хяналтад байдаг тусгай бодис. Манай улс цөмийн аюулгүй байдалтай холбоотой хэд хэдэн конвенцид нэгдэж орсон байгаа.

 

Цөмийн хаягдалтай холбоотой конвенцид 71 улс нэгдсэн байдаг. Бидний нэгдэж орсон конвенци дотор өөрчлөлт хийхээрээ шинээр бүртгэх гэж байгаа юм. Улс орнууд хийсэн өөрчлөлтийг нь зөвшөөрөх ёстой байдаг. Ийм шалтгаанаар гуравдугаар сарын 31-нээс дөрөвдүгээр сарын 1-ний өдрүүдэд Вашингтон хотод болсон цөмийн аюулгүй байдлын дээд хэмжээний уулзалтын өмнө бага хэмжээний цөмийн хаягдлыг биечлэн хамгаалах тухай конвенцийг соёрхон батласан улс орнуудын тоог гүйцээхээр болоод хүсэлт ирсэн. Уг нь бүтэн жилийн өмнө Засгийн газарт өгч байхад энэ ажлаа хийх ёстой байсан. Засгийн газрын зүгээс цагийг нь тулгаж өргөн барьсан. Дээрх асуудлыг хэлэлцэхээр болсон ч МАН-ын гишүүд чуулганд орж ирээгүй. Энэ конвенцитэй холбоотой янз бүрийн цуурхал тараахын оронд конвенцийг нь аваад уншаад үзэх хэрэгтэй. Манай улс шар нунтаг үйлдвэрлэж экспортлох гэж байгаа. Хэд, хэдэн лиценз өгсөн. Мардай гэдэг газар 1960-аад оноос хойш ураны олборлолт явагдаж байсан. Тэгэхээр бид ураны шар нунтаг гаргагч улс. Шар нунтаг үйлдвэрлэдэг маш олон улс байна.

 

Гэхдээ тэд бүгдээрээ ураныг баяжуулж зэвсгийн ч байдаг юм уу, цөмийн түлш болгох эрх байхгүй. Тэгэхээр шар нунтгийн бизнес, түлш болгодог эсвэл зэвсэг болгож хувиргадаг улс маш хатуу хяналтан дор байдаг. Хэдхэн улс л байгаа. НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлийн байнгын таван гишүүн болох Орос, Хятад, Америк, Англи, Франц. Эдгээр улс зэвсэг ч хийдэг, цөмийн түлш ч хийдэг. Энэ конвенциудын талаар буруу ойлголт зориудаар тараагаад байгааг залруулах нь зүйтэй. Шар нунтаг гаргасан улс нь буцааж авах юм гэнэ гээд байгаа. Харин ч эсрэгээрээ цөмийн хаягдал хаана үүсч байна, тэнд нь булшилна гэх конвенцид бид нэгдэх гэж байсан. Тэр хаягдал манайд гарахгүй. Манайд станц байхгүй болохоор хаягдал гарахгүй гэсэн үг.

 

Манай улсын хувьд шар нунтгаа өгч явуулаад бүх үүрэг, хариуцлага дуусаж байгаа юм. Бид шар нунтгаар юу ч хийхийг сонирхохгүй. Тэрийг худалдаж авч байгаа улсуудын л асуудал. Ийм нарийн заагтай конвенцийг хүссэн хүн бүр аваад уншиж болно. УИХ-ын цахим хуудсанд байж байгаа. Тэнд “А” гээд бичсэн юмыг “Б” байна гэж үзээд хэвлэл мэдээллээр зориуд худал мэдээлэл тараагаад байгаа юм. Засгийн газар дахиад хууль өргөн барьсан. Монгол Улсын хилээр цөмийн хаягдал оруулахгүй гэж. Энэ хуулиа баталъя гэхээр бас улстөржөөд алга болсон. Тэгэхээр цөмийн хог хаягдлыг булах сонирхолтой хүмүүс бий гэдгийг нуухгүй байгаа. МАН-ын гишүүн Г.Занданшатар сайд байхдаа “Энийг булаад хэдэн төгрөг олчихъё” гээд яваад байсныг санаж байна.

 

Цөмийн хаягдлын өмнө зургаа авахуулчихсан байсан. МАН-ын гишүүн байсан, сүүлдээ МАХН-ын гишүүн болсон талийгаач О.Чулуунбат бас булаад мөнгө олж болох юм байна гэж ярьж байсан. Иймэрхүү хүсэлтэй хүмүүс байхыг үгүйсгэхгүй. Гэхдээ тийм хүмүүс нь бүгдээрээ МАН-ын гишүүд байгаа юм. Ер нь бол ядуу буурай улс орнууд цөмийн хог хаягдал хадгалаад бөөн мөнгө аваад байна уу гэхээр үгүй. Цөмийн энергийн комиссоос бидэнд гаргаж өгсөн судалгаагаар цөмийн хаягдал хадгалдаг арван тавхан улс байгаа. 15 дотор дээр дурдсан таван улс тавуулаа багтдаг. Дээр нь нэмээд өөртөө олон цөмийн станцтай улсууд ооно. Станц дээр түлшээ хэрэглэлээ яг тэр дор нь хашаан дотроо хадгалдаг технологи л бий. Станцгүй улс түлш авч хадгалж байсан түүх нэг ч байхгүй.

 

Цөмийн аюулгүй байдалтай холбоотой конвенцид бүх дэлхийн улсууд орж байна. Уран үйлдвэрлэж гаргаж байна уу, гаргахгүй байна уу гэдгээсээ үл хамаарч байгаа. Гэхдээ хаягдлын конвенцийн хамгийн гол агуулга бол хаягдал гарч байна, тэр газраа хадгална гэдэг. Маш энгийн ойлгомжтой зүйл бол Монгол Улсад хаягдал гарахгүй болохоор хадгалахгүй гэсэн үг. Дээр нь энэ конвенцид нэгдсэн улс бүр цөмийн хаягдлыг оруулахгүй байх эрхтэй. Тэр эрхийнхээ дагуу бид хуулиа баталж байна. Ийм ойлгомжтой зүйлийг улстөржүүлээд, жагсаал цуглаан зохион байгуулж байгаа нь харин ойлгомжгүй байгаа юм. Хадгалах сонирхолтой улсуудын эрх ашиг нь хөндөгдөөд Засгийн газар хууль санаачлахаар нь эсэргүүцээд байгаа юм болов уу л гэж ойлгогдож байгаа.

 

-Төмөр замын цэрэг бүтээн байгуулалтын ажил эхэлчихлээ. Эхний ээлжийн цэргүүд МСҮТ-д сургалтдаа суугаад эхэлсэн. Бүтээн байгуулалтынх нь ажил хэзээ, хаана эхлэх вэ?

 

-1990-ээд онд барилгын цэргийг ажлын фронтгүй болсон учраас татан буулгасан. 2004 оноос хойш барилгын цэрэг хэрэгцээтэй гэж үзсэн учир дахин байгуулсан. Улаанбаатар, Баян-Өлгий, Баянхонгор аймгуудад байгууллаа. Барилгын цэргийн ангиудаар өнөөдөр юу хийлгэж байна вэ гэхээр Батлан хамгаалах яам өөрийнхөө мэдлийн ажилчдын орон сууц мэтийг бариулж байгаа. Мөн голдуу хүнд нөхцөлтэй, хөдөө орон нутагт ажилладаг, энгийн хүмүүс очиж ажиллахааргүй засмал зам, төмөр замын бүтээн байгуулалтад ажиллуулахаас өөр аргагүй болж байгаа юм. Яагаад гэхээр тарифын асуудал байна.

 

Одоо манай өгч байгаа засмал зам барих нэг км-ийн өртөг, төмөр зам барих нэг км-ийн өртөг нь зах зээл рүүгээ ойртож чадахгүй байна. Бульдозорчин юмуу, самосволын жолоочид сая төгрөгийн цалин өгөх хэмжээний мөнгөөр улсын захиалгын ажлыг хийж байгаа. Тэр мөнгөөр хотод амьдардаг залуус цалинжихгүй байна. Замын ажил гэдэг бол зунжин, хаваржин, намаржин хөдөө орон нутагт майханд юмуу гэрт амьдарна. Амрах цаг багатай, ажиллах цаг урт. Тэнд ажиллах цалинг 10 сая болгочихвол хэн ч хамаагүй очиж ажиллах юм шиг байгаа юм.

 

Гэтэл тэр мөнгө улсын төсөвт байдаггүй болохоор замын компаниуд ихэвчлэн гадаад ажилтнуудыг хөлсөлж байна. Тэр хүмүүс нь бас ажилчид биш. Зохион байгуулалттай, цэрэгжсэн хүмүүс ирээд байгаа. Гадаад улсын цэрэгжсэн хүмүүсийг тэжээж байхаар өөрийнхөө цэргүүдийг тэжээх нь зүйн хэрэг. Хугацаат цэргийн албанд явлаа гэхэд эхний гурван сар МСҮТ-д сурч хүнд машин механизмын жолооч, оператор гэхчлэн янз бүрийн мэргэжил эзэмшинэ. Замын ажил хийгээд цалин аваад байр, хоол үнэгүй учраас хуримтлуулаад байж болно. Жилийн дараа цэргээс халагдахдаа үргэлжлүүлэн ажиллахыг хүсвэл гэрээт цэргийн алба хаагчийн гэрээ байгуулаад ажиллаж болно. Үгүй бол халагдаад иргэний компаниудад ажиллаж болно.

 

Нэг ёсондоо цалинтай цэрэг гэсэн үг. Манай одоогийн барилгын цэргийнхэн гэхэд сүүлийн хэдхэн жилд 50, 60 тэрбум төгрөгийн ажил хийж байна. Асгатын мөнгөний орд руу явсан уулын хүнд нөхцөлтэй засмал замыг барилаа. Энгийн компаниуд үнийг нь голоод ордоггүй ажлуудыг хийгээд байгаа юм. Төмөр замын цэрэгт яг өнөөдрийн байдлаар шинээр цэрэгт татагдсан хугацаат цэргийн 650 алба хаагч байгаа. Тэд цэргийн ангидаа хамгийн ойрхон МСҮТ-д сурж байна. Төгсөлтөө хийнэ, дадлагаа хийнэ. Дараа нь Гашуунсухайт юмуу Сайншандын төмөр зам дээр ажиллана. Энэ хоёр төмөр замын ажлыг газар гэсэхээр эхлүүлэхээр төлөвлөж байгаа. Зээлийн гэрээнүүд хийгдэж байна. Зээлийн гэрээтэй, гэрээгүй дотоод санхүүжилтээр ажлаа эхлүүлэх хэрэгтэй.

 

Энэ хоёрыг хийхгүй болохоор Тавантолгойн орд үнэ цэнгүй хэвээр байсаар л байна. Бид зүүн тийшээгээ ч тэр, урагшаагаа ч тэр хямд үнээр тээвэрлэж зах зээлд гаргах ёстой. Замаа барих явцдаа мэргэжлийн ажилчид нь цалингаа буухаар архи уугаад алга болдоггүй, сахилга баттай, аль ч компанид очсон гологдохооргүй чамбай улсуудыг бэлтгэхээр зорьж байгаа. Энэ хөтөлбөр хоёр зорилготой. Нэг нь цэрэгт яваад мэргэжилтэй болохын зэрэгцээ хэдэн төгрөгтэй болоод буцаад ир. Нөгөө нь насан туршдаа бүтээн байгуулалтын ажил хийх чадвартай мэргэжлийн боловсон хүчин бэлтгэх гээд байгаа юм.

 

-Манай улсын нийт өр 21 тэрбум ам.доллар гэж яриад байгаа. Өчигдөр МАН-ынхан хэвлэлийн бага хурал хийх үеэрээ аль Засгийн газрын үед хамгийн их өр тавьсан бэ гэдгийг тогтоохоор ажлын хэсэг байгуулсан гэж ярьсан. Ер нь МАН, АН хоёрын хэн нь илүү өр тавьчихаад байгаа юм бэ?

 

-21 тэрбум ам.доллар гэх яриаг МАН-ынхан анх ярьсан юм. Өрийн менежментийн тухай хууль бий. Тэр хуульд олон улсын ангиллаар өрөө тооцдог болсон юм. Олон улсын ангиллаар улсын өр гэдэгт бүх өр орж байгаа. Оюутолгойн өр бид нарт хамаагүй шүү дээ. Бид 34 хувиараа л хариуцлага хүлээнэ. Гэтэл Оюутолгойд Рио Тинто компаниас охин компанидаа өгсөн бүх өрийг толгой компаниас охин компанидаа өгсөн өр гээд биччихэж байгаа юм. Нөгөө талдаа хөрөнгө оруулалт гээд байгаа. Тэгэхээр Рио Тинтогоос Оюутолгойд өгсөн зээл бол санхүүгийнхээ стандартаар зээл. Ямар ч хөрөнгө оруулалт биш.

 

Олон жилийн дараа ашгаа олохоор буцааж өгнө. Тэгэхээр бид яаж 11.3 тэрбум ам.долларын өр тавьчихсан юм бэ гээд байдаг. Задаргаа нь бий л дээ. Шууд хөрөнгө оруулалт хэлбэрээр толгой компаниас охин компанид олгосон зээл долоон тэрбум 61 сая. МАН-ыг засаг барьж байхад хувийн хэвшлийнхэн 2012 оны дунд үе хүртэл 1.088 тэрбум ам.доллар гадаадаас зээлсэн.

 

Арилжааны банкуудын гадаад зээл 541 сая ам.доллар, Хөгжлийн банкных 581 сая ам.доллар, Төв банкных 263 сая ам.доллар, Засгийн газрынх 402 сая ам.доллар, Оюутолгой төсөл дээр гадаад хөрөнгө оруулагчаас Засгийн газар урьдчилгаа авсан нь 250 сая ам.доллар, Тавантолгой төсөл дээр гадаад худалдан авагчаас Засгийн газрын авсан урьдчилгаа 350 сая ам.доллар, Оюутолгой төслийн Засгийн газрын эзэмших 34 хувийг санхүүжүүлэх зорилгоор гадаад хөрөнгө оруулагчаас авсан зээл 770 сая ам.доллар. Ингээд энэ бүхний нийлбэр 11.307 сая ам.доллар болж байгаа юм. 9.9 гэдэг тоог 2007 оны өрийг хасаад 2008-2012 он гэхээр гарч ирнэ.

 

Янз бүрийн тоо яриад байна гэдэг нь тэр. Н.Алтанхуяг болон Ч.Сайханбилэгийн Засгийн газрын үед авсан өрийг бас тооцсон. Өрийн тухайд эхний гурвыг Засгийн газар зайлшгүй төлнө. Дараагийн гурвыг оруулахаар нийт Монгол Улсын өр болж байгаа юм. Яг үнэн хэрэг дээрээ Оюутолгойд орсон их мөнгийг хэзээ ч буцааж төлөхгүй. Оюутолгой төлж чадахгүй байлаа гэхэд Рио Тинто хохироод үлдэнэ. Тэгэхээр Монгол Улсын гадаад өр, Засгийн газрын төлөх өр энэ бүхнийг ялгах ёстой юм. МАН 20 тэрбум ам.долларын өр гэж бичээд тэрийгээ нийт ард түмнээрээ төлүүлнэ гээд улстөржөөд байгаа учраас дээрх өрийн задаргааг нэг нэгэнгүй тайлагналаа. Энэ графикийг уншигчиддаа хүргэнэ биз. Урьд өмнө Сангийн яам зээл аваад төлөөд л явдаг байлаа. Ямар ч Засгийн газар зээл авна.

 

Зээл авдаггүй Засгийн газар гэж байхгүй. Аль, аль нь зээл авсан байгаа. Авсан зээлээ юунд зарцуулав гэдгээрээл ялгагдана. Харамсалтай нь МАН-ын авсан зээл бол халамжаар тараагдаад дууссан. Н.Алтанхуяг, Ч.Сайханбилэгийн Засгийн газрын үед авсан зээл бүгд ямар нэгэн бодитой зүйл, бодитой ажил болсон. Засмал зам, дэд бүтэц, цэвэр бохир усны хангамж, цэвэрлэх байгууламж, 1055 компанид өгсөн зургаан хувийн үйлдвэрлэлийн зээлд зарцуулагдсан. Энэ бүх зээл хугацаандаа төлөгдөөд явна. Харамсалтай нь МАН-ын авсан зээлийн нэг нь ч төлөгдөхгүй. Харин ч балансын гадуур авсан 600 сая ам.долларын зээлийн 400-г нь энэ Засгийн газар төлөөд дуусгаж байна. Яагаад гэвэл энэ Засгийн газрын бонд биш. Компаниудаас хугацаа богино, өндөр хүүтэй авсан зээл.

 

Ийм зээлээсээ түрүүлж салдаг зарчмаараа 400 саяыг нь барагдуулсан байна. Нөгөө муу нэртэй Эрдэнэс Тавантолгой. Гэх мэтээр өр зээлийн тухай яривал ярья. Энэ улстөржсөн яриаг бид эхлээгүй, харин эхэлсэн улсууд нь мэдэж байгаа. МАН-ынхан ажлын хэсэг гаргаад судлаад байх зүйл огт байхгүй. Тайлбар нь байна. Надад байгаа эдгээр материалыг би ажлын хэсэгт нь өгчихье л дөө. Сү.Батболд гишүүн ирээд асуугаад л байна лээ. Ямар их өр яриад байна вэ гэж. Үгүй яагаав, Оюутолгойн зургаан тэрбум орчихсон шүү дээ гэсэн чинь “Аан, тэрийг оруулж болохгүй ш дээ” гэсэн. Тэгээд өөрсдөө л ярьсан шүү дээ. Монголын ард түмэн арилжааны банкуудын авсан зээлийг төлөхгүй. Хувийн хэвшлийнхэн болон шууд хөрөнгө оруулалтаар орж ирсэн мөнгийг төлөхгүй. Ард түмэндээ өрөө хувааж байгаа бол ядаж эд нарыг хасах хэрэгтэй.

 

-Тавантолгойн асуудал олны анхаарлын төвд байсаар байна. Таван толгойн ордыг цаашид ямар бодлогоор явуулах вэ. Ер нь Тавантолгой хөдлөх үү.

 

- Өнөөдрөөс нэг жилийн өмнө Улсын Их Хурлын чуулганы нээлтийн үеэр Тавантолгойн ордыг ашиглах хөрөнгө оруулалтын гэрээ Монгол Улсын эрх ашигт нийцээгүй тухай, энэ гэрээг Улсын Их Хурлаар хэлэлцэн шийдвэрлэх нь зүйтэй гэдэг талаар би байр сууриа илэрхийлсэн. Улсын Их Хурлын дарга, дэд дарга нар нэгдсэн байр суурьтайгаар энэ асуудалд маш хариуцлагатай хандсан. Улсын Их Хурлын Ажлын хэсэг гэрээнүүдийг шалган дүгнэлт гаргасан.

 

Тавантолгойн ордыг ашиглах компани санхүүгийн хүнд байдалд орж, хөрөнгө оруулалтыг хийх боломжгүй байсан нь Улсын Их Хурлын Ажлын хэсгийн дүгнэлтээр болон энэ компани зээлийн төлбөрөө хийх чадваргүй болсноо саяхан зарласнаар батлагдаж байна. “ММС” болон “Энержи Ресурс” компани нь Тавантолгойн ордыг ашиглах хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулах нэрийн дор олон улсын банк санхүүгийн байгууллагад тавьсан өөрсдийн их хэмжээний өрийг хаах зорилготой болохыг Улсын Их Хурлын Ажлын хэсэг илрүүлсэн.

 

Компанийнхаа өрийг төрийн өмчийн ашигт малтмалын ордоор хаах санаархлыг Улсын Их Хурал хэзээ ч зөвшөөрөхгүй. Би энэ байр сууриндаа хатуу зогсох болно. Тавантолгойн ордыг ашиглах “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-д хувьцаа эзэмшиж байгаа Монгол Улсын 2,5 сая иргэн, дотоод

2016.04.06

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд deed.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 11321287 утсаар хүлээн авна.
  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй

Азийн Силикон Валлей гэж нэрлэгддэг Сингапур улсад Монголын компаниудыг Азийн зах зээлд гаргах хөтөлбөр

...

Дэлгэрэнгүй » 2019.03.21

Хаврын улиралд ашигтай 5 дасгалыг танилцуулж байна

...

Дэлгэрэнгүй » 2019.03.21

Д.Эрдэнэсувд: Үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжсөн хэрэгт нэр бүхий долоон шүүгчийг шалгаж байна

...

Дэлгэрэнгүй » 2019.03.21

Монгол Улс эдийн засгийн цагаачтай орон болов уу

...

Дэлгэрэнгүй » 2019.03.21

KFC хэдий болтол иргэдийг хохироох вэ?

...

Дэлгэрэнгүй » 2019.03.21

Б.Жаргалсайхан: УИХ-ын гишүүд "завсарлага" нэрээр зальдан морь малаа эргэсээр байх уу...

...

Дэлгэрэнгүй » 2019.03.21

Н.Оюунцэцэг: Энэ ондоо “U Money“ карт цэнэглэх цэгийн тоог 650-д хүргэнэ

...

Дэлгэрэнгүй » 2019.03.21

Нара: Батцацралаа чи ичиж амьдар

...

Дэлгэрэнгүй » 2019.03.21

Монгол Улс эдийн засгийн цагаачтай орон болов уу

...

Дэлгэрэнгүй » 2019.03.21

4,9 тоогоор төгссөн дугаартай машины татварыг энэ сард төлнө

...

Дэлгэрэнгүй » 2016.04.11

ТАНИЛЦ: Хотын даргад нэр дэвшигч Су.Батболд

...

Дэлгэрэнгүй » 2016.07.06

Талбайн хоёр талын зам 08:00-18:00 цагийн хооронд хаалттай

...

Дэлгэрэнгүй » 2016.06.01

Нийслэлийн автозамын эвдрэлийг нано технологийн резинэн асфальтаар нөхдөг болно

...

Дэлгэрэнгүй » 2017.05.09

Орон нутгийн замд анхаарал болгоомжтой зорчихыг сэрэмжлүүлж байна

...

Дэлгэрэнгүй » 2017.03.02

АСЕМ-ийн үеэр 1500 орчим сайн дурын ажилтан ажиллана

...

Дэлгэрэнгүй » 2016.05.05

Зайсангийн уугуул иргэдийн төлөөлөгчид БОНХАЖЯ-ны сайдтай уулзлаа

...

Дэлгэрэнгүй » 2015.10.06

Өнөөдөр цахилгааны хязгаарлалт хийх газрууд

...

Дэлгэрэнгүй » 2016.03.09

З.Лайла: Ерөнхийлөгч таныг уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэхэд идэвхтэй оролцохыг уриалж байна

...

Дэлгэрэнгүй » 2015.11.23

Н.Наранзул: Элэгний С вирүсийг бүрэн эмчилснээр элэгний хатуурал, хорт хавдраас сэргийлэх боломжтой

...

Дэлгэрэнгүй » 2016.08.22

УИХ-ын даргыг "Таалагдахгүй байна" гэдэг шалтгаанаар чөлөөлөх үү

...

Дэлгэрэнгүй » 2019.01.22

Төслийн ач холбогдол

...

Дэлгэрэнгүй » 2018.03.25

Хакухогийн ширүүн барилдаан Оякатаг гэмтээжээ

...

Дэлгэрэнгүй » 2016.03.22

Хоёр даргын хоёр араншин

...

Дэлгэрэнгүй » 2016.03.07

МЭДЭГДЭЛ: Хөдөлмөрийн эрүүл мэндийн төвийн удирдлагууд Л.Уртнасантай хамтарч ажиллах боломжгүй гэв

...

Дэлгэрэнгүй » 2015.08.13