Ч. Өлзийсайхан: Аавд маань хоногийн 24 цаг багаддаг байсан

12395202_1068047526562379_690466467_n

Дэлхийн Шатрын Холбооны (FIDE) Ð¨Ð°Ñ‚рын бодлого Ð·Ð¾Ñ…иомжийн (Chess Composition) Ð¥Ò¯Ð½Ð´ÑÑ‚ мастер, Олон улсын шүүгч, МУИС-ийн Хүндэт профессор, нэрт Соён гэгээрүүлэгч Тайж  нар  овогт  Ð¡.Чимэдцэрэн Ð°Ð³ÑÐ½Ñ‹ Ð¾Ñ…ин “Цагаадай” ХХК-ий захирал Ч. Өлзийсайхантай ярилцлаа.

-Сайн байна уу? Танд энэ өдрийн мэндийг дэвшүүлье!

-Баярлалаа, танд ч бас энэ өдрийн мэндийг дэвшүүлье!

-Саяхан шатрын рапид, блиц болон бодлого бодолтын улсын аварга шалгаруулах тэмцээн амжилттай болж өндөрлөлөө. Аавын тань нэрэмжит шатрын бодлого бодолтын улсын аварга шалгаруулах  тэмцээн жил бүр зохиогддог уу, ер нь та аавынхаа тухай манай уншигчдад танилцуулна уу.

-Тиймээ, аавын маань нэрэмжит шатрын бодлого бодолтын улсын аварга шалгаруулах  уламжлалт тэмцээн  8 дахь жилдээ амжилттай зохион байгуулагдлаа.

Миний аав Ð¡Ð¾Ð½Ð¾Ð¼Ñ‹Ð½ Ð§Ð¸Ð¼ÑÐ´Ñ†ÑÑ€ÑÐ½         Монгол оронд математикч мэргэжилтэй боловсон хүчин бэлтгэх, шатар, шатрын бодлого зохиомжийн спортыг үүсгэн хөгжүүлэхэд 50 гаруй жилийнхээ хөдөлмөрийг зориулсан гавъяатай хүн дээ.1458843_1068047406562391_2049029312_n

     Тэрээр 1932 онд Төв аймгийн Баян-Өнжүүл сумын нутаг Баянгийн хайлааст гэдэг газар төрж, бага наснаасаа  ÑˆÐ°Ñ‚ар сурч, монгол, түвд хэл  Ð±Ð¸Ñ‡Ð¸Ð³, тоо бодлого, зурхайн ухаанд шимтэн суралцаж, улмаар МУИС-ийн Математикийн салбарыг 1958 онд улаан дипломтой төгсөж, математикч-математикийн багшийнмэргэжил эзэмшсэн нь шатрын  Ð±Ð¾Ð´Ð»Ð¾Ð³Ð¾ зохиогч болоход нь их нөлөөлсөн гэж би боддог. Сургуульдаа багшаар үлдэж, 46 жил тасралтгүй ажиллахдаа математик  анализ, комплекс анализ, геометр программчлал, онолын арифметик, аналитик геометр, тусгай курсууд зэрэг нарийн мэргэжлийн болон дээд математикийн хичээлүүдийг онол арга зүйн өндөр түвшинд зааж, МУИС-ийн сургалтын хөтөлбөрт анх комплекс анализын курсыг нэвтрүүлэн,  Ð´ÑÐ»Ñ…ийн их сургуулиудын түвшинд хүргэж, энэ чиглэлээр мэргэжилтэн бэлтгэхэд жинтэй хувь нэмэр оруулсан. Мэргэжлийн 10-аад ном, сурах бичиг, гарын авлага хэвлүүлж, эрдэм шинжилгээ, судалгааны олон арван материалыг гадаад, дотоодын хэвлэлд нийтлүүлсэн байдаг. 1960-аад Ð¾Ð½Ð¾Ð¾Ñ эхлэн шатрын спортын өвөрмөц  төрөл болох  шатрын бодлого Ð·Ð¾Ñ…иомжийн Ð¾Ð½Ð¾Ð»Ñ‹Ð³ бие даан судалж, эх орондоо түгээн дэлгэрүүлэх үйлсэд   авъяас, ур чадвар,  цаг заваа харамгүй зориулж,  200 гаруй бодлого, этюд зохиохын зэрэгцээ онол, арга зүйн өндөр түвшнийшавь сургууль байгуулан, үндэсний баг тамирчдыг бэлтгэж, 30 гаруй жилийн турш дасгалжуулан, хувийн болон багийн амжилтаараа олон улсын уралдаан тэмцээнд тэргүүн, дэд, шагналт байруудыг олонтаа эзэлж байсан .

-Тухайлбал?

     Миний аав дэлхийн багийн аварга шалгаруулах анхдугаар тэмцээнд   улсаа төлөөлөн оролцож, “Хамжаа мад”-ын Ñ‚өрөлд 2-Ñ€ байр эзэлж байсныг онцолж хэлмээр байна. Багаараа оролцож байгаа бусад орны тамирчдын  эсрэг ганц дайчин ганцаардахгүй гээд л үзэлцэж явсан байгаа юм.     Аав маань шатрын бодлого зохиох олон улсын Ñ‚эмцээнд 9 удаа түрүүлж, 40-өөд  ÑƒÐ´Ð°Ð° айрагдаж,бодлого зохиох олон улсын ÑƒÑ€Ð°Ð»Ð´Ð°Ð°Ð½Ñ‹Ð³ эх орондоо 10 Ð³Ð°Ñ€ÑƒÐ¹ удаа амжилттай зохион байгуулж, шатрын улсын аварга шалгаруулах тэмцээнд 14 удаа, шатрын бодлого зохиох, бодох гадаад дотоодын  Ñ‚эмцээнд 30 гаруй удаа  ÐµÑ€Ó©Ð½Ñ…ий шүүгчээр  ажиллаж байжээ. Мөн дэлхийн багийн аварга шалгаруулах тэмцээнд Монголын баг, тамирчдыг 8 удаа амжилттай  дасгалжуулсан түүний шавь нараас олон улсын тэмцээнд 30 гаруй удаа тэргүүн, 90 гаруй удаа дэд ба шагналт байранд орж байлаа.

1980-аад оны эхээр шавь нарын хамт нэгэн шинэ санаа сэдэж хэрэгжүүлсэн нь дэлхийн шатрын бодлого зохиомжийн түүхэнд “Монгол сэдэв“ хэмээн алдаршиж, энэ сэдвээр олон улсын уралдаан удаа дараа амжилттай зохион байгуулж,  улсынхаа нэрийг мандуулж явсан юм.

-Монголын шатрын бодлого зохиомжийн  “Загалмайлсан эцэг” гэж хэлж болох нь ээ?

-Тийм шүү, эрдэмт хүн даруу, их мөрөн дөлгөөн гэгчээр өөрийгөө таниулъя, сурталчилъя гэж  ÑÐ²ÑÐ°Ð½Ð³Ò¯Ð¹. Шатар, шатрын бодлого зохиомж хэмээх оюуны их спорт аавын минь нэрийг дэлхийд мөнхөлж, аав минь энэ спортыг Монголд дархалсан юм шүү дээ. Аавын маань 3 жилийн турш бодож зохиосон хамжаа мадын 1 бодлого нь 1968 онд Л.Куббелийн нэрэмжит тэмцээнд түрүүлж, олон орны шатрын сэтгүүлүүдэд хэвлэгдэн, “Шатрын нэвтэрхий толь”(”Шахматная энциклопедия”)-д бичигэж нийтлэгдэж байлаа.  Дэлхийн шатрын холбооноос 3 жил тутамд гаргадаг ÑˆÐ°Ñ‚рын бодлого зохиомжийн  ÑˆÐ¸Ð»Ð´ÑÐ³ бүтээлийн цомог (FIDE Album)-Ñ‚ аавын маань зохиосон 5 Ð±Ð¾Ð´Ð»Ð¾Ð³Ð¾ орсон байдаг. Мөн бодлого зохиомжоор дэлхийд тэргүүлэгч ОХУ, ХБНГУ, АНУ, Англи, Унгар, Ð ÑƒÐ¼Ñ‹Ð½, Ð˜Ñ‚али, Ð“олланд, Ð›Ð°Ñ‚ви, Македон, Ð˜Ð·Ñ€Ð°Ð¸Ð»ÑŒ, Ð¥Ð¾Ñ€Ð²Ð°Ñ‚, Ð£ÐºÑ€Ð°Ð¹Ð½, Финлянд, Швед, Швейцар зэрэг  Ð¾Ñ€Ð½Ñ‹ шатрын ном, сэтгүүлд аавын маань тухай материал, 40 гаруй уран бүтээл нь  нийтлэгдэж байсан. Шатрын бодлого зохиомжийн онол, арга зүйн гарын авлага  6 ном, дотоод гадаадын хэвлэлд сургалт, сурталчилгаа, онолын материал 100 гаруй удаа нийтлүүлж байсан зэргээс харахад маш их хөдөлмөрч, бүтээлч, спортын энэ төрлийг хөгжүүлэхийн төлөө цаг мөч бүрийд оюунаа чилээж явсан ааваараа өөрийн эрхгүй  бахархах сэтгэл төрдөг дөө.

-Та түрүүнд математикч мэргэжил нь шатрын бодлого зохиогч болоход нь их нөлөөлсөн гэж хэлсэн. Тодорхой жишээгээр тайлбарлаж болох уу?

     Бололгүй яахав. 1971 онд зохиогдсон Ð¾Ð»Ð¾Ð½ улсын  Ñ‚эмцээний “Хамжаа мад”-ын  Ñ‚өрөлд  â€œ16” Ñ…эмээх сэдвээр харын талын боломжит бүх нүүдлийн тоог ÑÑÐ»Ð³ÑÐ¼Ð»Ð¸Ð¹Ð½ Ð°Ñ€Ð³Ð°Ð°Ñ€ тооцоолж баталсан бодлого нь түрүүлж байсан. Монголын шатарчдын чансааг анх удаа Дэлхийн шатрын холбооны аргачиллаар тооцоолж гаргасан г.м. эзэмшсэн мэргэжил нь эзэндээ ээлтэйн жишээ олныг дурьдаж болно л доо.

-Оюуны өндөр чадамжтай хүн байжээ?

Тиймээ, миний аав Монголын Шатрын Холбоонд тэргүүлэгчээр, ДШХ-ны дэргэдэх ШБЗ-ийн байнгын Комисс дахь Монголын төлөөлөгчөөр, Эсперанто хэлтэй шатарчдын Олон Улсын Нийгэмлэгийн гишүүнээр тус бүр 30 гаруй жил идэвхи зүтгэл, үр бүтээлтэй ажилласан шатрын спортын нэрт зүтгэлтэн байсан юм. Түвд, орос, англи, эсперанто хэлийг бие даан сурч, монгол бичгийг төгс эзэмшсэн цөөн хүмүүсийн нэг байсан билээ. Мөн тэрээр  түүх, одон орон, зурхай судлал, ардын уламжлалт анагаах ухааны үндсийг сонирхон судалж, түүхийн эх сурвалжууд, цаг тооны бичиг зэргийг харьцуулан Их эзэн Чингис хааны мэндэлсэн өдрийг Григорийн тооллоор тооцоолон гаргаж, Монголын Зурхайчдын Академийн хүндэт гишүүнээр, нийгэм цаг үеийнхээ иргэний идэвхитэй манлайлагчийн хувьд намын Онц их хурлын төлөөлөгчөөр сонгогдож явсан юм.

– Төр засгаас өндөр гавъяа шагнал хүртэж байсан байх даа?

Харамсалтай нь тэр үеийн Ерөнхийлөгчийн тамгын газраас аав руу минь утас цохиж, “Таны материал олон удаа манайд ирж байна. Та хэдэн төгрөгний хандив өгч чадах вэ?” гэж асуухад нь “Үнэлэх гавъяагүй хүн  Ð¼Ó©Ð½Ð³Ó©Ó©Ñ€ худалдаж авдаг тийм шагнал надад хэрэггүй ээ, дэлхий намайг үнэлчихсээн хүүхээ” гэж хариулсан гэдэг. 2007 онд ДШХ-ноос шатрын спортын хөгжилд оруулсан хувь нэмрийг өндрөөр үнэлж, ДШХ-ны Шатрын бодлого зохиомжийн “Хүндэт мастер”(Honorary Master of Chess Composition of the FIDE),1990 онд ”Олон улсын шүүгч”, 2001 онд “Олон улсын хэмжээний мастер” цолыг олгосон юм. Харин манай улсаас 1971 онд “Спортын мастер”, 1977 онд “Улсын шүүгч”, “Биеийн тамир спортын тэргүүний ажилтан” цол, тэмдэг, “Алтан гадас” одон, Ардын хувьсгалын ойн медалиуд, “Ардын боловсролын тэргүүний ажилтан” цол тэмдгээр шагнасан нь дэндүү даруу аавын маань 50 гаруй жилийн нөр их хөдөлмөрийг даанч чамлалттай үнэлсэн хэрэг болсон доо.

-Шавийн эрдэм багшаасаа гэдэг. Үйл хэргийг нь амжилттай үргэлжлүүлж яваа  шавь нараас нь нэрлэнэ Ò¯Ò¯.

-Гарыг нь ганзаганд, хөлийг нь дөрөөнд хүргэсэн олон мянган шавь нарынх нь дунд улс  ÑÑ… орондоо төдийгүй дэлхийд алдар нэрээ цуурайтуулсан эрдэмтэн, улс төрч ч бий. Жишээлбэл: ÐÐºÐ°Ð´ÐµÐ¼Ð¸Ñ‡,  ÐÑ€Ð´Ñ‹Ð½ багш А.Мекей,  ÐÐºÐ°Ð´ÐµÐ¼Ð¸Ñ‡,  Ð¢Ó©Ñ€Ð¸Ð¹Ð½ соёрхолт Т.Жанлав, Академич, Шинжлэн ухааны гавъяат ажилтан, УИХ-ын Ð³Ð¸ÑˆÒ¯Ò¯Ð½ Р.Гончигдорж, Ð“авъяат Ð±Ð°Ð³Ñˆ Л.Өвгөн, Ц.Дашдорж, Шатрын спортын мастер Ðœ.Баасанжав нарын олон тооны доктор, профессорыг нэрлэж болно. Шатрын  Ð±Ð¾Ð´Ð»Ð¾Ð³Ð¾ зохиомжоор ОУХМ Л.Тогоохүү, Б.Буяннэмэх, Г.Лхагвасүрэн, спортын мастер, дэд мастер цолтой 10-аад тамирчид төрсөн билээ.

-Хоёюулаа шатрын спортын тухай яриа руугаа эргээд оръё. Шатар тоглох, шатрын бодлого бодох, шатрын бодлого зохиох хоорондоо хэр их ялгаатай вэ?

-Ялгаатай байлгүй яахав. 2 хүн хоорондоо шатар тоглох явцад аль нэг тал нь хожих үй түмэн хувилбар бий. Тоглогч эсрэг талын ноёныг аль болох цөөн нүүдлээр мадлахыг эрмэлзэнэ. Энэ бол шатар тоглох нь спорт гэдгийг харуулж байна. Гэтэл тухайн өргөөс цааш аль нэг тал эхэлж тодорхой тооны нүүдэл хийж эсрэг талыг маданд оруулах  боломжит бүх хувилбарыг судлан цорын ганц шийдийг олтлоо шинжилж байгаа нь шинжлэх ухаан мэт. Харин тухайн өрөг хүртэлх нүүдлийг нарийвчлан тооцоолохын сацуу дүрсүүдийн амин холбоог эвдэлгүй магадгүй чамин содон тавилттай бодлого зохиох нь урлаг мэт.

Тэгэхээр спорт, шинжлэх ухаан, урлаг хоорондоо ялгаатай зүйлс боловч шатар гурвууланг нь зангидсан хүн төрөлхтөний бүтээсэн агуу гайхамшигт наадгай юм даа.

– Ð¢Ð° их сайхан хэллээ. Тэгвэл одоо манай оронд дээрх 3 төрлийн аль нь илүү хөгжиж байна вэ? Оюуны спортыг хэрхэн Ò¯Ð½ÑÐ»Ð´ÑÐ³ бол?

Мэдээж эхнийх нь. Манай тамирчид маш эрчимтэй залуужиж, олон улсын тэмцээнд гарамгай амжилт гаргадаг боллоо. Их мастер, Фиде мастерууд олноор төрлөө.Ялангуяа хүүхдийн, өсвөрийн насны төрөлд маш сайн явж байгаа. Бодлого бодолтын төрөлд харьцангуй олон залуу тамирчид хамрагдах боллоо. Улсын нормативыг тогтоож өглөө. ФМС.Билгүүн бодлого бодолтын олон улсын тэмцээнд амжилттай оролцож эхорныхоо нэрийг гаргалаа. Бодлого бодолтын энэ жилийн тэмцээнд 3-Ñ€ байранд орсон С.Билгүүн шүү дээ.Одоо аль ч салбарт юмны амар хялбарыг хардаг болж дээ. Бодлого зохиох гэж олон хоног сар сууж, толгойгоо гашилгаж байснаас бэлэн бодлого бодож байсан нь дээр, бодлого бодох гэж цагаа гарзадсанаас тоглож байсан нь дээр гэдэг ойлголт давамгайлах болжээ. Оюуны спорт өндөр үнэлгээтэй теннис, хөл бөмбөгийг гүйцэхгүй л дээ. Гэхдээ зохих хэмжээгээр үнэлэлгүй яахав. Аливаа зүйлийн хөгжилд эдийн засгийн хөшүүрэг чухал ач холбогдолтой нь үнэн. Гэхдээ бүх зүйлийг зоосны нүхээр хараад байж болохгүй. Жишээлбэл шатрын бодлого зохиоход хувь хүний өөрийн сонирхол маш чухал. Тэгэхээр шатрын спортын энэ төрөлд дурласан хүн л амжилт гаргана. Шатрын бодлогыг зохиосон, бодсон хэн хэн нь оюуны асар их таашаал авдаг тул сонгодог урлагтай зүйрлэх нь ч бий. Шатрын бодлого хүний тархи оюуныгхараацай шиг ээрдэг ч гэдэг. Харамсалтай нь аавын маань төрүүлсэн шавь нараас цааш залуу үеийнхэн төдийлөн зориглож энэ төрлийг оролдохгүй байгаад сэтгэл маш их зовниж явдаг даа. Бодлого бодогчоос бодлого зохиогч  Ñ‚Ó©Ñ€Ó©Ñ… буй за хэмээн найдаж жил бүрийн тэмцээнд оролцогсдын амжилтад дүн шинжилгээ хийдэг болсон. Тамирчдын ур чадвар, хурд улам л нэмэгдэж байна.

-Та  бага насныхаа дурсамжаас хуваалцаач, аавын  тань мэргэжил, хобби таны амьдралд хэрхэн нөлөөлсөн, ер нь та ямар мэргэжилтэй, юу хийдэг хүн бэ?

- Ó¨Ó© нөлөөлөлгүй яахав, маш их нөлөөлсөн. Намайг ухаан ороход л миний эргэн тойронд дүүрэн ном, сэтгүүл, том, жижиг, ханын, өврийн, соронзтой, чулуун гээд шатарянз бүрээрээ  байх л даа. Компьютер байгаагүй үед гэрийн нөхцөлд хэрхэн хэвлэлийн эх бэлтгэж байсан дүр зураг тодхон санагдаж бна.   Аавын бичсэн гар бичмэлийг ээж бичгийн машин дээр тог тог гээд тачигнуулан бичнэ, аав тугалгаар цутгаж хийлгэсэн шатрын хөлөг, дүрсүүд бүхий хэвийг тамганы тосонд дүрэн нэг бүрчлэн дарж, бодлогоо цаасан дээр буулгана. Би дүүтэйгээ тэдгээр олон янзын шатар, шатрын цаг зэргийг өрж, айл гэр болж тоглон, шатрын зурагтай номуудыг үзэж сатааран, ээж аавдаа  ном бичихэд нь ”тусалдаг” байлаа.

Аавын шавь нар манай гэрээр их ирнэ. Мөн зуны улиралд Сөгнөгөр, Ð”уган Ñ…ад, Ð¥Ð°Ð½Ð´Ð³Ð°Ð¹Ñ‚, Сонгиног.м. амралтын газар тэмцээний бэлтгэлд гарахад нь аавыгаа дагаад явдаг байлаа. Шатарчин, тоочин шавь нарынх нь дунд миний бага нас өнгөрсөн дөө. Маш их ухаантай, оюунлаг хүмүүс намайг хүмүүжүүлсэн гэж хэлж болно.Багадаа би аавыгаа ерөөсөө унтдаггүй хүн гэж боддог байлаа. Намайг унтахад шатраа нухаад үлддэг, өглөө босоход мөн л суусан хэвээр байдаг болохоор  тэр биз.   ÐÐ°Ð² маань өдөр нь ажил алба ихтэй тулшөнийн цагаар их сууна.Хоногт 2-3 цаг л амардаг  байсан. Ер нь хоногийн 24 цаг багаддаг байсан даа. Би сургуульд орсноосоо хойш хичээлээ давтаад, аавыгаа дагаж шөнө суусаар бас бага унтдаг болсон байх. Тоо бодох  дуртай, шугам зураг, уран зохиол, орос, монгол хэл, түүх, тооны төрлийн  Ñ…ичээлдээ илүү сонирхолтой байсан. Ангийнхаа, хуучин ангийнхаа хүүхдүүдийн шугам зургийг зураад олон шөнө нойргүй хонодог байлаа.Ээжээсээ сурсан оёдол, нэхмэл, хатгамал гээд гар урлалын зүйлд бас их цаг зарцуулдаг байсансан. Өдрийг барж ядсан юм шиг ажилгүй алмайрч суугаа, алтан цагийг дэмий өнгөрөөж байгаа, уншиж судлах, хийж бүтээх зүйл хорвоогоор дүүрэн байхадуйдаад, ганцаардаад гэж ярьдаг хүмүүсийг огт ойлгодоггүй. Ээж ааваасаа бүтээлч, хөдөлмөрч, хичээнгүй, тэвчээртэй, уйгагүй зан чанарыг  сурсан байх.  Энэ бүгд миний сурч боловсрох, ажиллаж амьдрахад хамгийн их нөлөөлж,1976 онд Улаанбаатар хотын математикийн олимпиадын аварга болж, 1-Ñ€ сургуулийн тооны ангид урилгаар орж байлаа. 1979 онд 10-Ñ€ ангиа онц төгсөж, улс, хот, дүүргийн  олимпиадад байнга амжилттай оролцож, эхний байруудад шалгарч байсан тул математик инженерийн чиглэлээр дуртай сургуульдаа элсэлтийн шалгалтгүй суралцах эрхээр шагнуулж байлаа. Аавынхаа мэргэжлийг өвлөж, Эрхүүгийн Их Сургуулийг математикч, математикийн багш мэргэжлээр амжилттай төгссөн.

1984 оноос ШУА-ийн математикийн хүрээлэн, информатикийн төвд эрдэм шинжилгээний ажилтан, МУИС-д математикийн багшаар ажиллаж байгаад 2000 оноос  Ð³ÑÑ€ бүлийн хамт  Ò¯Ð¹Ð»Ð´Ð²ÑÑ€Ð»ÑÐ», худалдааны “Цагаадай трейд” ХХК байгуулан зах зээл, эдийн засгийн нийгмийн амьдралд идвэхтэй оролцсон до.

-Нийт ÑˆÐ°Ñ‚арчиддаа Ñ…андан юу гэж хэлмээр байна?

– Шатрын бодлого зохиох спортыг ялангуяа манай залуу үе сонирхож, хичээллэж, ахмад мастеруудын  эрдэмд шамдан суралцаасай гэж чин сэтгэлээсээ хүсэж байна. Та бүхэнд урам, дэм өгөхөд бид хэзээд бэлэн шүү.  Өнөөдөр манай шатарчдын  алдар Ð¾Ð»Ð¾Ð½ улсын дэвжээнд дуурсагдах болж. Мөн нэр хүндтэй тэмцээнүүдийг эх орондоо зохион байгуулж байна.    Шатрын  ÑÐ¿Ð¾Ñ€Ñ‚  хөгжлийн шинэ Ñ‚өвшинд гарчээ. Нийт тамирчиддаа хандаж хэлэхэд энэ эрчээрээ  шинэ шинэ амжилтын эзэн болж, Монголынхоо нэрийг дэлхийн тавцанд  үргэлж мандуулж байхыг ерөөе!

Ярилцсанд баярлалаа.  

Л.Алтангэрэл

2015.12.21

Сэтгэгдэл бичих

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд deed.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 11321287 утсаар хүлээн авна.

ТӨСТЭЙ МЭДЭЭЛЭЛ

  • Шинэ
  • Их уншсан
  • Их сэтгэгдэлтэй

Өөрөө барьж хүн рүү​ дайрахаар тоглоом, өөр хүний гарт очихоор жинхэнэ болчихдог хачин "сэлэм"

...

Дэлгэрэнгүй » 2018.11.14

Б.УНДАРМАА ГИШҮҮН СЭТГҮҮЛЧ Б.ОТГОНД МӨНГӨ ӨГЬЕ, МЭДЭЭЛЛЭЭ УСТГАЧИХ ГЭЖ ГУЙЖЭЭ

...

Дэлгэрэнгүй » 2018.11.14

Монголд анх удаа умайн хоргүй хавдрын тохиолдолд мэс заслын бус эмчилгээ хийлээ

...

Дэлгэрэнгүй » 2018.11.08

Сураггүй алга болсон БНХАУ-ын иргэдийг хайхаар нислэг үйлдэнэ

...

Дэлгэрэнгүй » 2018.11.08

Цахим залилангийн гэмт хэргээс сэрэмжлүүлж байна

...

Дэлгэрэнгүй » 2018.11.08

236.7 тэрбум төгрөгийн ипотекийн зээл олгожээ

...

Дэлгэрэнгүй » 2018.11.08

Виферон лааны талаар мэргэжлийн байгууллага дүгнэлт гаргах шаардлагатай гэв

...

Дэлгэрэнгүй » 2018.11.08

Монгол улсад “Максим” олон улсын такси захиалгын үйлчилгээ үйл ажиллагаагаа эхлүүллээ

...

Дэлгэрэнгүй » 2018.11.08

Б.УНДАРМАА ГИШҮҮН СЭТГҮҮЛЧ Б.ОТГОНД МӨНГӨ ӨГЬЕ, МЭДЭЭЛЛЭЭ УСТГАЧИХ ГЭЖ ГУЙЖЭЭ

...

Дэлгэрэнгүй » 2018.11.14

"Этүгэн энтрепренёр" хөтөлбөр амжилттай явагдаж дуусчээ

...

Дэлгэрэнгүй » 2018.03.12

Улсын хэмжээнд эмэгтэйчүүдийн баяраар 161 эх амаржив

...

Дэлгэрэнгүй » 2017.03.09

Цагдаагийн байгууллагын нээлттэй хаалганы өдөрлөг болно

...

Дэлгэрэнгүй » 2016.05.13

Б.Батбаяр: Хөгжлийн банк 200 сая долларын зээлийн асуудлыг шүүхэд шилжүүлнэ

...

Дэлгэрэнгүй » 2017.09.14

Б.Насанбаяр нарыг сургуулиудын ТУЗ-д давхардуулан томилсон нь АТГ-ын шалгалтаар илэрчээ

...

Дэлгэрэнгүй » 2016.05.19

Нутгийн төв хэсгээр хур тунадас орж, говь талын нутгаар салхи шуургатай байна

...

Дэлгэрэнгүй » 2016.04.25

Ноён Бондгорыг Монгол улсын шадар сайд дэмжлээ

...

Дэлгэрэнгүй » 2017.02.21

"Монгол цэргийн жавхаа- 2016" уралдаанд түрүүлсэн ангийн захирагчийг хоёр өрөө байраар шагналаа

...

Дэлгэрэнгүй » 2016.06.06

О.Энхмаа: Ерөнхий сайд төрийн өмчийг 6.7 тэрбумаар худалдсан

...

Дэлгэрэнгүй » 2016.03.25

Шатахуун түгээх газрууд АИ-92 бензинээ хав дарж байна

...

Дэлгэрэнгүй » 2018.01.15

CEO College™ захирлуудын сургалт 2016.05.19-нд эхэлнэ

...

Дэлгэрэнгүй » 2016.05.12

Ц.Элбэгдорж: Эрдэнэт үйлдвэрт шахаа, талцал биш нээлттэй удирдлага хэрэгтэй

...

Дэлгэрэнгүй » 2017.02.24

Гааль, татварыг буцаан салгаж, Бүртгэл, оюуны өмчийг нийлүүлнэ

...

Дэлгэрэнгүй » 2016.07.20

“ХАБЭА-н удирдлага, хяналтын үр дүнг дээшлүүлэх нь” сэдвээр шилдэг илтгэлүүдийг хэлэлцүүллээ

...

Дэлгэрэнгүй » 2018.04.04

Улаанбаатарт түр зуурын бороотой

...

Дэлгэрэнгүй » 2015.09.04